Α) Ο Ζωνναράς επιβεβαιώνει τον Δίωνα Κάσσιο.

Αρχαίο κείμενο

Σεισμού δέ επί τής αυταρχίας αυτού σφοδροτάτου συμβάντος, καί άλλαι μέν έπαθον πόλεις, μάλλον δέ των άλλων η προς τω Ορόντη πέπονθεν Αντιόχεια. ότε καί αυτός ο Τραϊανός εκεί διετρίβων μικρού κεκινδύνευκεν αν' επλήγη δέ τέως εκ του της οικίας, εν ή διήγε, συμπτώματος. αριθμού δέ
κρείττον πλήθος συγκέχωντο τοίς συμπτώμασι. καί οι μέν συντριβόμενοι τώ βάρει των καταπιπτόντων απώλλυντο, οι δέ εν διακένοις τισί τυχαίως συμβαίνουσιν, ούτω των υλών συμπιπτουσών, διασωζόμενοι, εξελθείν δ' εκείθεν ουκ ισχύοντες, λιμώ δέ διεφθείροντο' επεκράτει γάρ ο κλόνος της γης εφ' ημέρας πολλάς, ήδη δέ παυσαμένης της συμφοράς επέβη τις αναθαρσήσας των ερειπίων, καί ήκουσε βοώσης κάτωθεν γυναικός. ανορύξαντες ούν την άνθρωπον ανεσώσαντο,
καί παιδίον φέρουσαν υπομάζιον, ό τώ γάλακτι έτρεφεν, αλλά μέντοι καί εαυτήν. εκ τούτου καί τά λοιπά ανεχώννυον' αλλ' ουχ εύρον ζώντας τινας πλήν παιδίου ενός, τώ λιμώ δέ φθαρέντας πολλούς.
Έαρος δ' επιστάντος κατά τών Πάρθων αύθις εχώρησεν ο Τραϊανός' καί της Αδιαβηνής απάσης εκράτησεν, ή μέρος εστί της Ασσυρίας της περί Νίνον, καί των Γαυγαμήλων καί των Αρβήλων, παρ' οίς Αλέξανδρος τον Δαρείον ενίκησε' καί μέχρι της Βαβυλώνος προήλθεν αυλής. επεραιώθη δέ καί τον Τίγριν καί εις την Κτησιφώντα εισήλθεν, ιμείρετο έντοι καί την Ερυθράν εισπλεύσαι θάλασσαν, ή μοίρα μέν του Ωκεανού λέγεται, κέκληται δ' ούτω από τινος εν αυτή δυναστεύσαντος. ενενόει δέ καί Ινδούς καί έλεγεν έτι ως "ει νέος έτι ήν, καί επ' αυτούς άν επεραιώθην". εν ώ δέ χρόνω επί τον Ωκεανόν κατέπλει καί αύθις ανήγετο, όσα εάλωσαν πρότερον αποστασίαν ενόσησαν. ο δέ δείσας μή καί οι Πάρθοι το αυτό δράσωσιν, ομογενή σφίσι βασιλέα προεχειρίσατο, αυτός αυτώ το διάδημα επιθέμενος. είτα καί των Αράβων αφεστηκότων ώρμησε κατ' αυτών καί μηδέν ανύσας ολίγου δείν ετρώθη άν' κακείθεν απήλθε νοσών.
Καί οι κατά Κυρήνην δέ Ιουδαίοι απέστησαν καί έκτεινον καί Ρωμαίους καί Έλληνας, καί οι εν Αιγύπτω καί οι εν Κύπρω ουχ ήττους ομοίους διέφθειραν. κατεστρέψατο δέ τούτους Τραϊάνός,
στρατεύματα κατ' αυτών πεπομφώς. μέμνηται της των Ιουδαίων ταύτης αποστασίας καί ο Ευσέβιος εν τω τετάρτω λόγω της Εκκλησιαστικής ιστορίας. εκείνω δ' ήν προς Μεσοποταμίαν το όρμημα, τή δέ νόσω καταπονούμενος ήρξατο του προς Ιταλίαν πλοός, Πόπλιον Αίλιον Αδριανόν άρχειν επιστήσας
των στρατευμάτων εν τή Συρία. ελθών δ' εις Σελινούντα της Κιλικίας, ή καί Τραϊανούπολις κέκληται,
τον βίον κατέλυσεν, ως μέν εκείνος ωήθη φαρμάκω διαφθαρείς, ως δέ τινες λέγουσι, δι' επίσχεσιν
αίματος ετησίως αυτώ εκκρινομένου διά γαστρός. συνέβη δέ οι καί αποπληξία, ή πάρεσις του σώματος εκ μέρους επηκολούθησεν. ύδερος δ' ήν ως επίπαν αυτώ του θανάτου το αίτιον. ήρξε δ' έτη εννεακαίδεκα προς μησίν έξ.

Πηγή: Zonaras Epitome historiarum (libr. 1 – 12) Volume 3 page 68 line 24 – page 70 line 19

Μετάφραση(δική μου)

Όμως όταν συνέβη σφοδρότατος σεισμός κατά την κυριαρχία του, καί αφενός άλλες πόλεις έπαθαν, αφετέρου περισσότερο από τις άλλες έχει πάθει η Αντιόχεια προς τον Ορόντη. Όταν καί αυτός ο Τραϊανός εδώ διέτριβε εκεί είχε κινδυνεύσει λίγο. όμως πλήγηκε τότε από την πτώση της οικίας, στην οποία διέμενε. Όμως ο μεγαλύτερος αριθμός του πλήθους συγκαταχώθηκε στα χαλάσματα. Καί αυτοί αφενός οι οποίοι συντρίβονταν από το βάρος αυτών που έπεφταν χάνονταν, αυτοί όμως οι οποίοι σε κάποια διάκενα τυχαία μετέβαιναν, ενώ έτσι κατέπιπταν οι ύλες, διασώζονταν, ενώ αδυνατούσαν αφετέρου να εξέλθουν από εκεί, πέθαιναν από τον λιμό. διότι επικρατούσε ο κλονισμός της γης για πολλές ημέρες. Όμως όταν ήδη έπαυσε η συμφορά επέβη κάποιος αφού αναθάρρησε στα ερείπια, καί άκουσε να βοά από κάτω γυναίκα. Αφού λοιπόν εξόρυξαν διέσωσαν την γυναίκα, καί το παιδί το οποίο έτρεφε με γάλα, αλλά λοιπόν καί τον εαυτό της. Από αυτό καί τα υπόλοιπα απέφραξαν. αλλά δεν βρήκαν κάποιους ζώντες εκτός από ένα παιδί, όμως οι πολλοί πέθαναν από τον λιμό.
Όμως όταν ήλθε η άνοιξη γνωρίζοντας καλά ότι προχώρησε κατά των Πάρθων ο Τραϊανός. καί αφού επεκράτησε καί σε όλη γενικώς την Αδιαβατηνή, η οποία είναι μέρος της Ασσυρίας η οποία είναι γύρω από τον Νίνο, καί από τα Γαυγάμηλα καί τα Άρβηλα, κοντά στα οποία ο Αλέξανδρος νίκησε τον Δαρείο. καί προήλασε μέχρι την Βαβυλώνα της. Όμως περαιώθηκε καί στον Τίγρη καί στον Κτησιφώντα εισήλθε. Ποθούσε λοιπόν να εισπλεύσει καί την Ερυθρά Θάλασσα, η οποία αφενός λέγεται ότι είναι μέρος του Ωκεανού, αφετέρου έχει ονομαστεί έτσι από κάποιον ο οποίος κυριάρχησε σε αυτήν. Όμως σκεπτόταν καί τους Ινδούς, καί έλεγε πως «αν ακόμα ήμουν νέος, καί ενάντια σε αυτούς θα περαιωνόμουν». Όμως κατά τον χρόνο κατά τον οποίον κατέπλεε τον Ωκεανό καί ταυτοχρόνως ανοιγόταν, όσα πριν κατέλαβαν νόσησαν από την αποστασία. Όμως αυτός επειδή φοβήθηκε μήπως καί οι Πάρθοι κάνουν το ίδιο, διόρισε κάποιον ομογενή τους βασιλιά, βάζοντας ο ίδιος σε αυτόν το διάδημα στο κεφάλι. Έπειτα όταν καί οι Άραβες απεστάτησαν όρμησε εναντίον τους. καί τίποτε δεν έπαθε αφού παρ’ ολίγο διέτρεξε. από εκεί έφυγε νοσώντας.
Όμως καί οι κατά την Κυρήνη Ιουδαίοι απεστάτησαν καί σκότωσαν καί Ρωμαίους καί Έλληνες, καί οι κατά την Αίγυπτο καί οι κατά την Κύπρο όχι λιγότερους ομοίως εξόντωσαν. Όμως τους κατέστρεψε αυτούς ο Τραϊανός, αφού έστειλε στράτευμα εναντίον τους. Θυμάται αυτήν την αποστασία των Ιουδαίων καί ο Ευσέβιος στον τέταρτο λόγο της Εκκλησιαστικής ιστορίας. Όμως ενώ για εκείνον ήταν η εξόρμηση προς την Μεσοποταμία, άρχισε να καταπονείται από την νόσο, οπότε άρχισε τον πλου προς την Ιταλία, αφού ανέθεσε στον Πόπλιο Αίλιο Αδριανό να είναι αρχηγός αφού του επέστησε τα στρατεύματα στην Συρία. Όμως όταν ήλθε στην Σελινούντα της Κιλικίας, η οποία έχει ονομαστεί καί Τραϊανούπολη, τελείωσε η ζωή του, όπως αφενός εκείνος νόμισε, αφού φονεύθηκε με φάρμακο, όπως όμως κάποιοι λένε, εξ αιτίας της αιμορραγίας η οποία εκκρινόταν από την γαστέρα του επί ένα έτος. Όμως συνέβη σε αυτόν καί αποπληξία, η οποία ήταν παράλυση του σώματος από το μέρος που επακολούθησε.
Όμως ήταν υδρωπικία όπως εν γένει ήταν το αίτιο του θανάτου του. Όμως κυβέρνησε δέκα εννέα έτη καί έξι μήνες.

Σχόλια

1) Ο Ζωνναράς, έζησε κατά τον δωδέκατο μεταχριστιανικό αιώνα. Ήταν αρχικώς λαϊκός, ο οποίος αργότερα έγινε κληρικός.

2) Ακόμα, στο συγκεκριμένο κείμενό του, επιβεβαιώνει την αναφορά του Δίωνος Κασσίου για την σφαγή των Ελλήνων της Κυρήνης, της Αιγύπτου καί της Κύπρου από τους Ιουδαίους, κατά το 117μ.α.χ.χ.

3) Ακόμα, προσθέτει ότι το προηγούμενο έτος, δηλαδή το 116μ.α.χ.χ., έγινε μεγάλος σεισμός στην Αντιόχεια της Συρίας.

4) Καί τέλος, προσθέτει καί κάτι σημαντικό. Ότι δηλαδή, σχετική αναφορά σε αυτό το γεγονός, παραθέτει καί ο Ευσέβιος στην Εκκλησιαστική Ιστορία του, στον τέταρτο λόγο της. Αυτήν μάλιστα την αναφορά, δεσμεύομαι σε πρώτη ευκαιρία, να την παραθέσω.

Β) Επιβεβαίωση του Δίωνος Κασσίου από του Ευσέβιο

Αρχαίο κείμενο

Καί τά μέν τής τού σωτήρος ημών διδασκαλίας τε καί εκκλησίας οσημέραι ανθούνται επί μείζον εχώρει προκοπής, τά δέ τής Ιουδαίων συμφοράς κακοίς επαλλήλοις ήκμαζεν. ήδη γούν τού αυτοκράτορος εις ενιαυτόν οκτωκαιδέκατον ελαύνοντος, αύθις Ιουδαίων κίνησις επαναστάσα πάμπολυ πλήθος αυτών διαφθείρει. έν τε γάρ Αλεξανδρεία καί τή λοιπή Αιγύπτω καί προσέτι κατά Κυρήνην, ώσπερ υπό πνεύματος δεινού τινος καί στασιώδους αναρριπισθέντες ώρμηντο πρός τούς συνοίκους Έλληνας στασιάζειν, αυξήσαντες τε εις μέγα τήν στάσιν τώ επιόντι ενιαυτώ πόλεμον ου σμικρόν συνήψαν, ηγουμένου τηνικαύτα Λούπου τής απάσης Αιγύπτου. καί δή εν τή πρώτη συμβολή
επικρατήσαι αυτούς συνέβη τών Ελλήνων' οί καί καταφυγόντες εις τήν Αλεξάνδρειαν τούς εν τή πόλει Ιουδαίους εζώγρησάν τε καί απέκτειναν, τής δέ παρά τούτων συμμαχίας αποτυχόντες οι κατά Κυρήνην τήν χώραν τής Αιγύπτου λεηλατούντες καί τούς εν αυτή νομούς φθείροντες διετέλουν, ηγουμένου αυτών Λουκούα' εφ' ούς αυτοκράτωρ έπεμψεν Μάρκιον Τούρβωνα σύν δυνάμει πεζή τε καί ναυτική, ετι δέ καί ιππική. ο δέ πολλαίς μάχαις ουκ ολίγω τε χρόνω τόν πρός αυτούς διαπονήσας πόλεμον, πολλάς μυριάδας Ιουδαίων, ου μόνον τών από Κυρήνης, αλλά καί τών απ' Αιγύπτου συναιρομένων Λουκούα τώ βασιλεία αυτών αναιρεί. ο δέ αυτοκράτωρ υποπτεύσας καί τούς εν Μεσοποταμία Ιουδαίους επιθήσεσθαι τοίς αυτόθι, Λουσίω Κυήτω προσέταξεν εκκαθάραι τής επαρχίας αυτούς.
ός καί παραταξάμενος, πάμπολυ πλήθος τών αυτόθι φονεύει, εφ' ώ κατοθρώματι Ιουδαίας ηγεμών υπό τού αυτοκράτορος ανεδείχθη. ταύτα καί Ελλήνων οι τά κατά τούς αυτούς χρόνους γραφή παραδόντες αυτοίς ιστόρησαν ρήμασιν.
Τραϊανού δέ εφ' όλοις έτεσιν είκοσι τήν αρχήν μησίν έξ δέουσιν κρατήσαντος, Αίλιος Αδριανός διαδέχεται τήν ηγεμονίαν. τούτω Κοδράτος λόγον προσφωνήσας αναδίδωσιν, απολογίαν συντάξας υπέρ τής καθ' ημάς θεοσεβείας, ότι δή τινες πονηροί άνδρες τούς ημετέρους ενοχλείν επειρώντο' εις έτι δέ φέρεται παρά πλείστοις τών αδελφών ατάρ καί παρ' ημίν τό σύγγραμμα.
εξ ού κατιδείν έστιν λαμπρά τεκμήρια τής τε τού ανδρός διανοίας καί τής αποστολικής ορθοτομίας. ο δ' αυτός τήν καθ' εαυτόν αρχαιότητα παραφαίνει δι' ών ιστορεί ταύτα ιδίαις φωναίς: "τού δέ σωτήρος ημών τά έργα αεί παρήν αληθή γάρ ήν, οι θερπαευθέντες, οι αναστάντες εκ νεκρών, οί ουκ ώφθησαν μόνον θεραπευόμενοι καί ανιστάμενοι, αλλά καί αεί παρόντες, ουδέ επιδημούντος μόνον τού σωτήρος, αλλά καί απαλλαγέντος ήσαν επί χρόνον ικανόν, ώστε καί εις τούς ημετέρους χρόνους τινές αυτών αφίκοντο".

Πηγή: Eusebius Historia ecclesiastica book 4 chapter 1 section 1 line 1-chapter 3 section 2 line 9

Μετάφραση(δική μου)

Καί αφενός τα σχετικά καί με την διδασκαλία του σωτήρα μας καί με την εκκλησία όσο περνούσαν οι ημέρες ανθούσαν προχωρώντας σε μεγαλύτερη προκοπή, αφετέρου τα σχετικά με την Ιουδαϊκή συμφορά επάλληλα κακά άκμαζαν. Ήδη βεβαίως λοιπόν ενώ ο αυτοκράτορας διένυε το δέκατο
όγδοο έτος, έπειτα η κίνηση των Ιουδαίων αφού επαναστάτησε για να εξολοθρεύσει πάρα πολύ πλήθος τους. Διότι καί στην Αλεξάνδρεια καί στην λοιπή Αίγυπτο καί προσθέτως κατά την Κυρήνη, όπως ακριβώς από κάποιο φοβερό καί στασιώδες πνεύμα αφού φυσήθηκαν σαν φλόγες, όρμησαν στασιάζοντας ενάντια στους συνοίκους Έλληνες, καί αύξησαν σε μεγάλο βαθμό την στάση, ενώ το επόμενο έτος σύναψαν όχι μικρό πόλεμο, έχοντας ως ηγέτη τους σε τέτοια μεγάλα τον Λούπου σε όλη γενικά την Αίγυπτο. Καί βεβαίως στην πρώτη μάχη αυτοί συνέβη να επικρατήσουν εναντίον των Ελλήνων. καί αυτοί αφού κατέφυγαν στην Αλεξάνδρεια καί αφού αιχμαλώτισαν τους Ιουδαίους στην πόλη καί τους σκότωσαν, αφού αφετέρου απέτυχαν στην συμμαχία τους με αυτούς, αυτοί οι οποίοι ήσαν στην Κυρήνη λεηλατούσαν την χώρα της Αιγύπτου καί πραγματοποιούσαν καταστροφές στους νομούς της, έχοντας ως ηγέτη τους τον Λουκούα. Εναντίον τους ο αυτοκρατορας έστειλε τον Μάρκιο
Τούρβωνα με δύναμη καί πεζή καί ναυτική, ακόμα όμως καί ιππική. Αυτός αφετέρου σε πολλές μάχες καί όχι σε λίγο χρόνο τον εναντίον τους πόλεμο τελείωσε, αφού πολλές μυριάδες Ιουδαίων, όχι μόνο αυτών από την Κυρήνη, αλλά καί αυτών από την Αίγυπτο σκότωσε, ενώ σκοτώνει καί τον βασιλιά τους τον Λουκούα. Όμως ο αυτοκράτορας επειδή υποπτεύθηκε καί τους Ιουδαίους στην Μεσοποταμία επιτέθηκε σε αυτούς, ενώ πρόσταξε τον Λούσιο Κυήτο να ξεκαθαρίσει την επαρχία
από αυτούς. Αυτός καί αφού παρατάχθηκε, πάρα πολύ πλήθος τους φονεύει, ενώ για αυτό το κατόρθωμα ανεδείχθη ηγεμόνας της Ιουδαίας. Αυτά καί από τους Έλληνες αυτοί οι οποίοι, κατά τους ίδιους χρόνους, τα παρέδωσαν αυτά με την γραφή, οι οποίοι τα ιστόρησαν με λόγους.
Όμως όλα τα έτη του Τραϊανού ήσαν είκοσι στην ηγεμονία παρά έξι μήνες, όταν αφού επικράτησε, τον διαδέχεται ο Αίλιος Αδριανός στην ηγεμονία. Αυτόν ο Κοδράτος αφού με λόγο τον προσφώνησε αποπνέει, με την απολογία που συνέταξε υπέρ της θεοσέβειάς μας, ότι βεβαίως κάποιοι πονηροί άνδρες προσπαθούσαν να ενοχλούν τους δικούς μας' ακόμα όμως φέρεται από περισσότερους από τους αδελφούς μας καί από εμάς αυτό το σύγγραμμα.
Από αυτό μπορούν να παρατηρηθούν λαμπρά τεκμήρια καί της διάνοιας του άνδρα καί της αποστολικής ορθοτομίας. Ο ίδιος αφετέρου την αρχαιότητα κατά τον ίδιο αποκαλύπτει με αυτά
που ιστορεί με τους λόγους του: «όμως του σωτήρα μας τα έργα πάντα παρίσταντο αληθή διότι ήσαν, οι θεραπευθέντες, οι αναστημένοι από τους νεκρούς, οι οποίοι όχι μόνον θεάθηκαν θεραπευόμενοι καί αναστημένοι, αλλά καί πάντα παρόντες, ούτε ζώντας μόνον στην πατρίδα του σωτήρα, αλλά καί αφού απαλλάχθηκε παρίσταντο επί ικανό χρόνο, ώστε καί στους χρόνους μας
κάποιοι από αυτούς έρχονταν».

Σχόλια

1) Ο Ευσέβιος επιβεβαιώνει τον Δίωνα Κάσσιο καί τον Ζωνναρά.
2) Συμπληρώνει στοιχεία, λέγοντας ότι η Εβραϊκή εξέγερση άρχισε το 116μ.α.χ.χ. καί διήρκεσε καί το 117μ.α.χ.χ. Δηλαδή μας δίνει τον χρόνο της.
3) Μας πληροφορεί ότι εκτός από τους Εβραίους της Κύπρου, της Αιγύπτου καί της Κυρήνης, ανεμείχθησαν στην εξέγερση καί οι Εβραίοι της Μεσοποταμίας.
4) Μας πληροφορεί διεξοδικώς για τις μάχες στην Αίγυπτο καί στην Κυρήνη, καθώς καί για τις σχέσεις των Ελλήνων καί των Εβραίων στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.
5) Μας αποκαλύπτει το πραγματικό όνομα του αρχηγού των Εβραίων στην Κυρήνη, ο οποίος όπως πληροφορούμαστε από τον Δίωνα Κάσσιο, είχε Ελληνικό όνομα. Φαίνεται λοιπόν, ότι αυτός ο αρχηγός των Εβραίων, έλαβε Ελληνικό όνομα, για να παραπλανήσει τους Έλληνες εκείνης της εποχής καί περιοχής.
6) Μας πληροφορεί για την κατάπνιξη της Εβραϊκής εξέγερσης καί για την ανταμοιβή του τότε Ρωμαίου στρατηγού.
7) Μας πληροφορεί για την κατάσταση του χριστιανισμού εκείνη την εποχή, τόσο πριν όσο καί μετά την Εβραϊκή εξέγερση στην Ανατολή.

Με εξαίρετη τιμή

Αντίοχος Αχαρνεύς

Υστερόγραφο: τα κείμενα του Ζωνναρά καί του Ευσεβίου, τα έχω δημοσιεύσει καί στην ηλεκτρονική διεύθυνση με τα στοιχεία
http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=70163 στην σελίδα 19, στις 7 καί 8 Μαρτίου 2.010μ.α.χ.χ.