Πύλη Ιάσωνος και Ρέας

  • Greek
  • English (United Kingdom)

TΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΟΥ ΑΔΗ



TΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΟΥ ΑΔΗ

Σύμφωνα με τις πανάρχαιες παραδόσεις οι σπηλιές τα χάσματα και τα ποτάμια που εξαφανίζονται στα έγκατα της γης για να εμφανιστούν μυστηριωδώς κάπου αλλού, μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως περάσματα-καταβάσεις που οδηγούσαν στον Κάτω Κόσμο. Τέτοια περάσματα εκκαλούντο «Πύλες του Άδη» αφού οι ψυχές μετά το θάνατο όδευαν προς το βασίλειο του Άδη.

Ο Άδης, ως προσωποποίηση και θεοποίηση του θανάτου, έμεινε βαθιά ριζωμένος στη νεοελληνική αντίληψη. Το αρχαιότερο και σημαντικότερο πέρασμα προς τον Άδη θεωρείται ο ποταμός Αχέρων ο οποίος πηγάζει από το Σούλι, διασχίζει με βουητό τα βαθειά φαράγγια του Θεσπρωτικού, ρέει στην πεδιάδα της Αχερουσίας ανάμεσα από υψηλές λεύκες και ιτιές και εκβάλει στον όρμο της Αμμουδιάς. Το όνομα Αχέρων ετυμολογείται από το αχέα (Αχος: θλίψης, στεναγμός) και το ρήμα ρέω, δηλ. αυτός που στα νερά του φέρνει πίκρες και δάκρυα. Ας μη λησμονούμε ότι ο Χάρων (Χάρος σήμερα) σχετίζεται με τον Αχέροντα αφού με τη βάρκα του μετέφερε στον Άδη τις ψυχές των νεκρών εισπράττοντας από τον καθένα ένα οβολό. Οι συγγενείς βέβαια, φρόντιζαν να βάλουν πάντα τον οβολό στο στόμα του νεκρού. Πριν μερικές δεκαετίες σε πολλά μέρη της Ελλάδας συνήθιζαν να τοποθετούν στο στόμα του νεκρού ένα μεταλλικό νόμισμα. Ακόμη και σήμερα οι πεθαμένοι στη δημώδη ελληνική ποίηση και στα μοιρολόγια περνούν ποτάμια για να φθάσουν στον Κάτω Κόσμο. Στοιχεία που αποδεικνύουν τη συνέχεια των νεκρικών εθίμων και γενικότερα δοξασιών από την Ομηρική εποχή μέχρι σήμερα.

Ο Άδης ή Αϊδωνεύς κατά τους κλασσικούς χρόνους ονομάστηκε Πλούτων. Στην αρχαιότητα ο Αχέρων σχημάτιζε στις εκβολές του μία  τεράστια λίμνη-έλος την Αχερουσία. Η σήψη της υδρόβιας χλωρίδας ανέδιδε αφόρητη  και θανατηφόρα οσμή  προσδίδοντας στο τοπίο μία ζοφερή όψη. Ο Αχέρων δεχόταν τα νερά του Πολυφλεγέθωντος (χείμαρρος της φωτιάς) πλησίον του σύγχρονου χωριού Γλυκή. Τα ύδατά του έβραζαν και σ΄αυτά εβασανίζοντο οι ψυχές των αμαρτωλών. Σήμερα ο Πυριφλεγέθων ονομάζεται Βουβός και φωσφορίζει ανεξήγητα κατά τη διαδρομή του. Άλλο ένα μικρό ποτάμι  που τροφοδοτούσε τον Αχέροντα είναι ο Κωκυτός (ποτάμι στεναγμών) σημερινός Μαύρος, του οποίου τα νερά σχηματίζονται από τα λιγοστά της Ιερής Στυγός και από τα δάκρυα των ψυχών που έχουν μετανιώσει από τα αμαρτήματα τους. Τα πλεονάζοντα νερά της Αχερουσίας ξεχύνονταν στον όρμο της Αμμουδιάς. Η κοίτη του Αχέροντα έχει αλλάξει και η Αχερουσία λίμνη δεν υπάρχει πιά,αποξηράνθηκε και έχει μετατραπεί σε έφορη πεδιάδα. Σήμερα ο Χάρων δεν μεταφέρει πλέον τις ψυχές στο βασίλειο του Άδη, αλλά όσοι επισκέπτες επιθυμούν να πάνε στο Ανάκτορο του Άδη υπάρχουν κοντά στις εκβολές του Αχέροντα μηχανοκίνητα πλεούμενα για την μεταφορά τους κοντά στην αρχαία Έφυρα. Εκει θα συναντήσουμε έναν κωνικό λόφο και μέσα σένα ειδικά διαμορφωμένο σπήλαιο υπάρχει το Άδυτο του Άδη, ιερό που είχε μετατραπεί και σε Νεκρομαντείο.

Το Νεκρομαντείο της Εφύρας λειτουργούσε από την Ομηρική εποχή αλλά την τελική του μορφή πήρε στην Ελληνιστική περίοδο και λειτουργούσε μέχρι την πυρπόλησή του από τον Ρωμαίο Παύλο Αιμίλιο το 167 π.Χ. Το Νεκρομαντείο έμεινε θαμμένο κάτω από το Βυζαντινό ναό του Αγίου Ιωάννου και το σύγχρονο νεκροταφείο του 18ου αι.περίπου για δύο χιλιάδες πεντακόσια χρόνια μέχρι την ανασκαφή του από τον Σ. Δάκαρη το 1960. Για να αποκαλυφθεί το Μαντείο έπρεπε ο χριστιανικός ναός να στηριχθεί στον αέρα σε πλάκα μπετόν. Ακριβώς κάτω από το ναό βρίσκεται το Άδυτο του Άδη. Στην προϊστορική περίοδο η κορυφή του λόφου ισοπεδώθηκε και πιθανώς να λειτουργούσε κάποιο ιερό αφιερωμένο στη Μεγάλη θεά της βλάστησης και της εφορίας όπως τιμούσαν και στο γειτονικό μαντείο της Δωδώνης. Το Νεκρομαντείο ονομάζεται και Νεκυομαντείο «Νέκυς» η ψυχή είδωλο του νεκρού κι από το νέκυς προήλθε η λέξη «νεκρός». Στην Ηρωϊκή εποχή πολλοί ήρωες προσπάθησαν να κατεβούν στον Κάτω Κόσμο για να πάρουν χρησμό από κάποιο θανόντα, αλλά ελάχιστοι γύρισαν πίσω. Αυτοί που κατάφεραν να επιστρέψουν είναι ο Ορφέας, Ηρακλής, Θησέας, Οδυσσέας και ο Αινείας. Εκτός από τον Αχέροντα παρόμοια περάσματα στον Κάτω Κόσμο υπήρχαν στο Ταίναρο Λακωνίας, στην  Ερμιόνη Αργολίδος, στην Κορώνεια Βοιωτίας,στην Ηράκλεια Προποντίδας και στην Κύμη Ιταλίας. Συναρπαστικές νεκρικές ιεροτελεστίες και κάθοδοι ηρώων στον Κάτω Κόσμο υπάρχουν στις διηγήσεις του Ομήρου, Ηροδότου και Λουκιανού. Η πίστη των αρχαίων Ελλήνων στη αθανασία της ψυχής  και στη μεταθάνατο  ζωή ήταν έντονη. Οι ψυχές απελευθερωμένες από το γήινο περίβλημα τους έχαναν τη μνήμη τους, μπορούσαν όμως προσωρινά να την αποκτήσουν με το πανάρχαιο έθιμο του εναγισμού, δηλ.της σφαγής ζώων και της σπονδής του αίματος στον Άδη και στους ήρωες. Ο εναγισμός διέφερε από τη θυσία. Η θυσία ζώων ήταν μια πράξη ευχαριστίας στους ανθρώπους. Με τον καπνό η προσφορά ανέβαινε στον ουρανό αντίθετα με τον εναγισμό το αίμα του ζώου χωρίς καύση έρρεε δια μέσου σχάρας στους υποχθόνιους. Η ιεροτελεστία (Νεκύια) ελάμβανε χώρα μετά τη δύση του ηλίου, ενώ οι θυσίες ετελούντο κατά τη διάρκεια της ημέρας επί των βωμών. Στο Νεκρομαντείο της Εφύρας  στη θέση της αρχαίας σχάρας του εναγισμού σήμερα, έχει τοποθετηθεί σιδερένια σκάλα για την κάθοδο των επισκεπτών στο Άδυτο του Άδη,στο ανάκτορο όπου εβασίλευε με την Περσεφόνη.

Ένας πολυγωνικός κυκλώπειος περίβολος διαστάσεων 62,40 Χ 46,30 μ. με είσοδο στη βόρεια πλευρά περιβάλλει το τετράγωνο ελληνιστικό ιερό με πλευρές μήκους 22 μ.Οι εσωτερικοί τοίχοι του ιερού έχουν υπερβολικό πάχος και σώζονται σε ύψος 3,30 μ. Δεκαπέντε με πολύ φροντίδα λαξευμένα τόξα στηρίζουν την οροφή του Αδύτου που ταυτόχρονα είναι και το δάπεδο της υπέργειας  αίθουσας. Εκτός από το Άδυτο υπήρχαν οι σκοτεινοί διάδρομοι του λαβύρινθου, δωμάτια καθαρμών και εγκοίμησης. Η επαφή με τους νεκρούς εγκυμονούσε κινδύνους. Οι χρηστηριαζόμενοι έπρεπε να προετοιμαστούν σωματικά και ψυχικά με νηστεία,καθαρμούς και προσευχές. Για να εξευμενίσουν τις ψυχές των νεκρών προσέφεραν χοές από μέλι, γάλα, νερό, κρασί και κυρίως αίμα εναγισμών. Το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου έρρεε από τη σχάρα στο υπόγειο όρυγμα του Αδύτου. Οι ψυχές πίνοντας αίμα αποκτούσαν τη μνήμη τους εξευμενίζονταν και έτσι μπορούσαν να αποκαλύψουν το μέλλον ή να δώσουν συμβουλές. Υπήρχαν ειδικά δωμάτια εγκοίμησης για τους χρηστηριαζόμενους προκειμένου να εμφανιστούν στα όνειρα οι ψυχές των νεκρών. Το αρχαίο Νεκρομαντείο θα μπορούσε κάπως να συγκριθεί με τα σύγχρονα πνευματικά κέντρα  και η εγκοίμηση με τον υπνωτισμό.Στον υπνωτισμό,ο ψυχίατρος αναλύει την πάσχουσα ψυχή του ασθενούς, ενώ στην εγκοίμηση ο χρηστηριαζόμενος δεχόταν θεία μηνύματα σχετικά με το μέλλον ή θεραπευτικές συμβουλές. Κατά το μακραίωνα βίο του Νεκρομαντείου υπήρξαν περιστατικά διαφθοράς. Σε μία αίθουσα βρέθηκαν χάλκινοι τροχοί και εξαρτήματα γερανού, πιθανώς πρόκειται για μηχανισμό που εμφάνιζε τη σκηνοθετημένη κάθοδο των ειδώλων για εντυπωσιασμό των χρηστηριαζομένων. Παρόμοιο μηχανισμό χρησιμοποιούσαν και στο θέατρο, ο «από μηχανής θεός ανεφανής». Τα κινητά ευρήματα του μαντείου σχετίζονται με θεότητες και τέρατα του Κάτω Κόσμου, όπως ειδώλια Περσεφόνης, τελετουργικά αγγεία, νομίσματα του υποχθόνιου Ποσειδώνα και του Κέρβερου. Η όλη επιμελημένη κατασκευή του επιβλητικού ιερού προκαλεί απορία στο σύγχρονο ερευνητή. Πως είναι δυνατόν στην κλασσική και ελληνιστική περίοδο του ορθολογισμού και της επιστήμης να λειτουργούσαν τα μαντεία; Ίσως το μυστικό του Νεκρομαντείου να οφείλεται στη θεοσέβεια και στην τήρηση των πανάρχαιων παραδόσεων.



Φώτο-γράφει: Aντώνης Κάτανος



Σχόλια (9)
  • Ανώνυμος
    Χαίρομαι που ο αρθρογράφος αναφέρει τα σύνεργα της απάτης των απατεώνων ιερέων του νεκρομαντείου της Εφύρας. Μόνο που η αρχαιολαγνεία του τον εμπόδισε να πει όλη την αλήθεια, δηλαδή πως δεν υπήρξε μια συγκεκριμένη εποχή διαφθοράς, αλλά ΟΛΗ η ιστορία του ψευτομαντείου ήταν μια καλοστημένη απάτη[/b] για τους ατυχείς δεισιδαίμονες ζητητές χρησμών. Όποιος δεν είναι φανατικός μπορεί να διακρίνει πως όλα τα μαντεία του αρχαίου παγανιστικού κόσμου λειτουργούσαν ακριβώς όπως τα σκοτεινά άντρα των συγχρόνων απατεώνων μέντιουμ, πνευματιστών, χαρτοριχτρών, καφετζούδων κλπ! Όλοι οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν τον πακτωλό χρημάτων που συσσωρεύονται στα ψευτομαντεία, με πρώτο το διαβόητο σκοταδιστικό κέντρο των Δελφών, το κατάπτυστο αυτό ανθελληνικό άντρο, όπου απομυζούσε οικονομικά τους Έλληνες, και χωρίς να έχει διατεθεί το παραμικρό ποσό ποτέ για κοινωφελείς σκοπούς, ή για τους αγώνες του Έθνους! Τα περί «ψυχοθεραπείας» των επισκεπτών στα ψευτομαντεία ανήκουν στη σφαίρα της πιο νοσηρής φαντασίας των νεοελλήνων αρχαιολατρών, οι οποίοι εξαιτίας του φανατισμού τους βλέπουν την ιστορία παραμορφωμένη, όπως τη θέλουν αυτοί και όχι όπως έχουν τα γεγονότα. Αν τα ψευτομαντεία της αρχαιότητας ήταν «λαμπρά πνευματικά» κέντρα, όπως τα θέλει να τα παρουσιάσει η σύγχρονη αρχαιολατρία, δε θα τα απέρριπταν οι σοφοί μας πρόγονοι, από τους κλασικούς και μετέπειτα χρόνους, ώστε να φτάσουν στην τέλεια εγκατάλειψη στα χρόνια του Πλουτάρχου (2ος μ. Χ. αιώνας)! Έσχατη κατάπτωση θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί η επιθυμία κάποιων ελάχιστων νεοελλήνων να επαναφέρουν και τη λειτουργία των αρχαίων μαντείων, μαζί και των φρικιαστικών νεκρομαντείων, στα πλαίσια της επιχειρούμενης «επανελλήνισης» της Ελλάδος! Θέλουν να ξεχνούν όμως πως αυτά λειτουργούν ήδη στις λαϊκές γειτονιές από τις σύγχρονες καφετζούδες και χαρτορίχτρες. Προφανώς θεωρούν την «ευγενή» τους δράση ως ουσιαστικό στοιχείο αναγέννησης της Ελλάδος! Και μη χειρότερα!!!!
  • Κώστας Σκανδάλης
    Αγαπητέ φίλε Αντώνη,

    Εξαιρετικό το άρθρο σου καθώς φωτίζει λιγότερο γνωστές πτυχές γύρω από τα έθιμα και τις αντιλήψεις του αρχαίου κόσμου για τον κάτω κόσμο και την μεταθανάτια ζωή, συνθέτοντας με γνώση και αντικειμενικότητα στοιχεία από τις αρχαίες μας πηγές .

    Εξαιρετικό είναι επίσης το φωτογραφικό υλικό σου το οποίο ίσως θα πρέπει κάποια στιγμή να γίνει προσβάσιμο στους ερευνητές στο σύνολο του, μια και κατά τη γνώμη μου αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών, ειδικά για την προϊστορία, σε μια περίοδο όπου οι πάσης φύσεως πληροφορίες γύρω από τη ζωή των αρχαίων υφίστανται συστηματική απαξίωση.

    Κώστας Σκανδάλης
  • Σταύρος Βασδέκης
    Ανώνυμε, σε κάποιες περιπτώσεις κατά καιρούς το μαντείο των Δελφών λειτουργούσε κι αλλιώτικα:

    ΤΟ ΔΗΛΙΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ

    Μια ιστορία που καταδεικνύει τον διαπαιδαγωγικό ρόλο του μαντείου, όταν αυτό λειτουργούσε με σοφία και σύνεση.
    Το 430 π.Χ. ξέσπασε λοιμός στο νησί της Δήλου. Οι κάτοικοί του απέστειλαν πρέσβεις στο μαντείο των Δελφών, για να ζητήσουν χρησμό, από τον πατριώτη τους Απόλλωνα.

    Οι ιερείς απάντησαν ότι θα επέρχονταν σωτηρία μόνον εάν οι Δήλιοι διπλασίαζαν τον βωμό του θεού σε όγκο, ο οποίος ήταν κυβικός, αλλά δίνοντας γεωμετρική λύση στο μαθηματικό αυτό πρόβλημα. Ένα πρόβλημα που απασχολούσε βασανιστικά τους γεωμέτρες της εποχής, οι οποίοι δυσκολεύονταν να του δώσουν μια κάποια λύση.
    Πολλά γράφηκαν και λέχθηκαν για την ιστορία αυτή. Εμείς θα σας καταθέσουμε την περιγραφή ενός αρχαίου σοφού, που δυστυχώς λησμονήσαμε το όνομά του.
    Αφού την ψάξανε λοιπόν οι Δήλιοι την δουλειά, δίχως να βρούνε άκρη, επιστρέψανε στο μαντείου για να ξαναζητήσουν χρησμό.
    Οι ιερείς όμως επιμένανε: ο θεός είπε ξανά τα ίδια, ότι αν δεν λύσετε το πρόβλημα ο λοιμός θα σας ξεκάνει.
    Πήρανε και πάλι των ομματιών τους οι άνθρωποι και δεν άφησαν γεωμέτρη και μαθηματικό που να μη τον παρακαλέσουν να τους λύσει το μυστήριο αυτό πρόβλημα. Του κάκου όμως.
    Απάνω στην απελπισία τους και υπολογίζοντας στη μεγαλοψυχία και μακροθυμία του θεού, ξαναγύρισαν στο μαντείο. Για κακή τους τύχη όμως ο θεός επέμενε στη γνώμη του.
    Απέλπιδες πλέον πήραν το δρόμο του γυρισμού αποφασισμένοι να υποστούν τη μαύρη μοίρα τους.
    Ο δρόμος του γυρισμού τους περνούσε κι από την Αθήνα. Καθώς βάδιζαν πάνω σε κάποιο δρομάκι του κλεινού άστεως, του είδε έτσι καταβεβλημένους κάποιος Αθηναίος, ο οποίος τους λυπήθηκε και ρώτησε να μάθει τι τους βασάνιζε.
    Έκατσαν λοιπόν και του εξιστόρησαν τα βάσανα και τους καημούς τους με το νι και με το σίγμα.
    Φαίνεται όμως ότι η φιλοσοφία δεν καλλιεργούνταν άσκοπα στην πόλη των Αθηναίων. Γιατί ακούστε πώς τους μίλησε ο συμπονετικός αυτός άνθρωπος:
    Καλοί μου Δήλιοι, είναι δυνατόν να σας μαστίζει τόση ανοησία, ώστε να μη καταλαβαίνετε ότι ο θεός σας έθεσε αυτό το πρόβλημα επειδή παραμελήσατε τα μαθηματικά! Αυτός ο θεός του φωτός, των επιστημών και της ιατρικής. Η λύση μαθηματικού προβλήματος θα σας απαλλάξει από τον λοιμό ή καθαριότητα και τα φάρμακα; Αμέτε λοιπόν στην πατρίδα σας και δασκαλέψτε τους ανθρώπους σας να πράξουν τα δέοντα.

    Σταύρος Βασδέκης
  • Ανώνυμος
    κ. Βασδέκη φιλότιμη η προσπάθειά σας προκειμένου να υπερασπίσετε το δελφικό μαντείο, όμως ανεπαρκής. Ο «φωτεινός» και «έλληνας» «θεός» Απόλλων αν πράγματι …μιλούσε στο «ιερό» του, θα τους έλεγε ξεκάθαρα να αναπτύξουν τη Γεωμετρία, όπως θα έλεγε ξεκάθαρα στους Αθηναίους το 480 π.Χ. να φτιάξουν πλοία και όχι να κλειστούν σε ξύλινα τείχη και να καούν ζωντανοί από τους Πέρσες, διότι είναι γνωστό, το λέει ο Ηρόδοτος, ότι ήταν με το μέρος των Περσών και έδινε «θεϊκούς» χρησμούς στους Έλληνες να παραδοθούν στους βάρβαρους ασιάτες εισβολείς! Είναι ακόμη γνωστό πως το δελφικό «ιερό» υποκίνησε το φοβερό πελοποννησιακό πόλεμο, δίνοντας ψευτοχρησμούς νίκης και στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα, με σκοπό να αρπάξει τη «δεκάτη» από το νικητή, όποιος και αν ήταν! Είναι ακόμη γνωστό πως έστηνε ανδριάντες στους διεφθαρμένους ρωμαίους κατακτητές, οι οποίοι εξαιτίας των σφαγών, των δηώσεων και τον καταστροφών είχαν καταντήσει «ολιγάνθρωπον» την Ελλάδα, σύμφωνα με τον Παυσανία και τον Πλούταρχο! Το «φωτεινό» δελφικό «ιερό» εγκαινίασε (τουλάχιστον) επίσημα το μεγαλύτερο διωγμό όλων των εποχών κατά της επιστήμης και των επιστημόνων (που έκανε η αρχαία θρησκεία), γκρεμίζοντας από τις Φαιδριάδες πέτρες το μεγαλύτερο μυθοποιό της ιστορίας Αίσωπο, επειδή τόλμησε να κρίνει την απίστευτη δεισιδαιμονία και την οικονομική εκμετάλλευση του «ιερού»!
  • Σταύρος Βασδέκης
    Ανώνυμε, ελάχιστοι έχουν αναφερθεί στο παρακάτω θέμα που έχω αναρτημένο στον ιστότοπό μου. Φαίνεται όμως ότι δεν ήταν και τόσο απολύτως σκοταδιστικά τα πράγματα, όπως στην ανατολή, αφού ανάμεσα σ' όλ' αυτά έκαναν την εμφάνισή τους οι επιστήμες στον χώρο του Αιγαίου.

    ΙΕΡΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

    ΠΡΟΚΛΗΘΕΝΤΕΣ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΣΦΕΤΕΡΙΣΜΟΥ Ή ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ
    ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ
    ΤΟΥ ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ

    Ο α΄ ιερός πόλεμος (595-586).

    Αιτία της έκρηξης του πρώτου ιερού πολέμου υπήρξε η αντιζηλία των τριών φωκικών πόλεων Κρίσης, Δελφών και Κίρρας. Εξ αυτών αρχαιότερη και ισχυρότερη ήταν η Κρίσα, η οποία καρπούνταν και τα ωφελήματα που προέρχονταν από τους προσκυνητές που συνέρεαν στο ιερό του Απόλλωνα.
    Η φήμη όμως του μαντείου και εξ αυτής η συρροή πολλών προσκυνητών έγινε αφορμή να αυξηθεί σε πληθυσμό και η παραλιακή πόλη Κίρρα, η οποία ήταν αποβατικό λιμάνι των προσερχομένων στο ιερό από την θάλασσα.
    Στους κατοίκους τότε των Δελφών γεννήθηκε η επιθυμία να γίνουν κύριοι του μαντείου, εις δε τους της Κιρρίας ν’ αυξάνουν συχνά τις προσόδους τους επιβάλλοντας επαχθείς φορολογίες στους προσκυνητές.
    Η συμπεριφορά αυτή των κατοίκων της Κίρρας προς τους προσκυνητές προκάλεσε την αγανάκτηση του Αμφικτιονικού συνεδρίου το οποίο κήρυξε πόλεμο κατ’ αυτών, είτε κατά πρόταση του Αθηναίου Σόλωνα είτε κατά εισήγηση των Φωκέων.
    Ψυχή του πολέμου αυτού, όπως λέγονταν, ήταν ο ίδιος ο σοφός νομοθέτης Σόλων, αρχηγοί δε ο Θεσσαλός Ευρύλοχος, από το αριστοκρατικό γένος των Αλευάδων, ο Αθηναίος Αλκμέων και ο περίφημος τύραννος της Σικυώνος Κλεισθένης.
    Ο πόλεμος διήρκεσε δέκα έτη, διότι οι κάτοικοι της Κίρρας αντιστάθηκαν γενναία, μέχρι του αποκλεισμού της πόλης τους από θαλάσσης, από τον στόλο του Κλεισθένη. Τότε αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν και να αμυνθούν στο υπεράνω της Κίρρας όρος Κίρφυ, όπου είχαν καταφύγει, και στο οποίο νικήθηκαν.
    Αποτέλεσμα του πολέμου ήταν η καταστροφή της Κίρρας, ίσως δε και της Κρίσας (ή ο περιορισμός αμφοτέρων σε μικρά χωριά). Όλη η εύφορη πεδιάδα καθοσιώθηκε στον εν Δελφοίς Απόλλωνα. Ούτε καλλιέργεια επιτρέπονταν σ’ αυτήν ούτε κτίση πόλης. Τρέφονταν δε μόνο στα λιβάδια της ποίμνια προβάτων και αγέλες βοδιών προς ευκολία των προσκυνητών για την θυσία θυμάτων.
    Από τότε οι Δελφοί διηύθυναν το ιερό κυριαρχικώς, παρά τις συχνές αμφισβητήσεις του Κοινού των Φωκέων, στο οποίο αυτοί υπάγονταν.


    Ο β΄ ιερός πόλεμος (355-346).


    Την έκρηξη του δευτέρου ιερού πολέμου προκάλεσαν αφ’ ενός μεν οι Φωκείς, οι οποίοι καταπάτησαν μέρος των κτημάτων του ιερού, φέροντες βαρέως το ότι δεν συμμετείχαν με τους Δελφούς στην διοίκησή του, αφ’ ετέρου δε οι Θηβαίοι και από μίσος κατά των Φωκέων, διότι είχαν αυτοί αποστατήσει από την συμμαχία τους και διότι επιδίωκαν να καταστήσουν το Αμφικτιονικό συνέδριο όργανο των πολιτικών τους συμφερόντων.
    Αφού κατηγορήθηκαν οι Φωκείς για καταπάτηση της ιερής χώρας, καταδικάστηκαν από τους Αμφικτίονες, με πρόταση των Θηβαίων, σε βαριά χρηματική ποινή και απειλήθηκαν με την καθιέρωση ολοκλήρου της Φωκίδος στον Απόλλωνα, εάν αρνούνταν να αποτίσουν το πρόστιμο.
    Η καταδικαστική απόφαση αντί να πτοήσει τους Φωκείς, αντιθέτως τους εξήγειρε και η εκκλησία του δήμου τους αποφάσισε ν’ αντιτάξει ισχυρή αντίσταση κατά των απαιτήσεων των Αμφικτιόνων και να επιστρατευτούν άπαντες. Και οι δυο αποφάσεις πάρθηκαν κατά εισήγηση του Φιλόμηλου και του Ονόμαρχου, ανδρών τολμηρών, ευφυών και δραστήριων, εκ των οποίων τον μεν πρώτο εξέλεξαν στρατηγό αυτοκράτορα, τον δε δεύτερο συναρχηγό.
    Οι Φωκείς ήταν μόνοι στον πόλεμο αυτόν διότι εκτός των Αχαιών, οι οποίοι έστειλαν κάποια μικρή βοήθεια προς αυτούς, η Σπάρτη δεν τους βοήθησε λόγω του ότι έφερε βαρέως την καταδίκη της από τους Αμφικτίονες, που ήταν πληρωμή προστίμου για την εναγή κατάληψη της Καδμείας (383). Ούτε οι Αθηναίοι, παρά τις υποσχέσεις τους, τους έστειλαν βοήθεια.
    Αντιθέτως οι εχθροί των Φωκέων (Θηβαίοι, Θεσσαλοί, Δωριείς, Λοκροί, τα περί την Οίτη και Πίνδο ελληνικά φύλα) καί πολλοί ήταν καί κοντά στις χώρες τους βρίσκονταν. Για τον λόγο αυτόν ο Φιλόμηλος υποχρεώθηκε να στηριχτεί σε μισθοφόρους, αλλά για την συντήρησή τους χρειάζονταν χρήματα, τα οποία στερούνταν οι ορεσίβιοι Φωκείς.
    Εκών άκων λοιπόν ο Φιλόμηλος δεν μπόρεσε ν’ αποφύγει τον πειρασμό της διαρπαγής των χρημάτων και των θησαυρών του ιερού των Δελφών, στην αρχή εν είδη δανείου έπειτα δε και απροφάσιστα. Η αξία του διαρπαγέντος θησαυρού, ο οποίος επί αιώνες έμεινε αδιατάρακτος στο ιερό, υπολογίστηκε τότε σε 10.000 τάλαντα.
    Με την διαρπαγή αυτή μπόρεσε ο Φιλόμηλος να συντηρήσει τους μισθοφόρους του και μ’ αυτούς να συνάψει επιτυχώς στην αρχή κάποιες μάχες. Όμως στην κοιλάδα του Κηφισσού (κοντά στην πόλη Νέωνα) προσβλήθηκε από πολυάριθμη στρατιά και ηττήθηκε (354). Ο ίδιος μόλις που πρόλαβε να διαφύγει την αιχμαλωσία, φέροντας βαριά τραύματα. Η λύπη του ήταν τόσο μεγάλη ώστε να τον οδηγήσει στην αυτοκτονία.
    Ο πόλεμος όμως δεν κατέπαυσε, αλλά τον εξακολούθησε ο Ονόμαρχος, έχοντας βοηθό τον αδελφό του Φάϋλλο. Και ο Ονόμακρος υπήρξε επιτυχής στην αρχή του πολεμικού του σταδίου, διότι οι πολεμικές δυνάμεις των αντιπάλων του είχαν μειωθεί για δυο λόγους: αφ’ ενός λόγω της αποστολής θηβαϊκου στρατού υπό τον Παμμένην προς βοήθεια του αποστατήσαντος από τον μεγάλο βασιλέα σατράπη Αρτάβαζου, αφ’ ετέρου δε λόγω της παρεμπόδισης των Θεσσαλών να επέλθουν κατά των Φωκέων, από τους τυράννους των Φερών Λυκόφρονα και Πειθόλαου, με τους οποίους είχε συμμαχήσει ο Ονόμαρχος.
    Έτσι ο Ονόμαρχος κατόρθωσε όχι μόνον να καταλάβει τις Θερμοπύλες και δηώσει την χώρα των Δωριέων και την χώρα των Λοκρών, αλλά και να ορμήσει μ’ όλη τη στρατιά του στην Θεσσαλία, προς καταπολέμηση του, αναμειχθέντος στον εναντίον του πόλεμο, βασιλιά της Μακεδονίας Φιλίππου του Β΄, τον οποίο και νίκησε δυο φορές κατά το έτος 353.
    Αλλ’ επανελθών ο Φίλιππος στην Θεσσαλία με πολυάριθμο στρατό νίκησε την άνοιξη του 352 τον Ονόμαρχο σε φονικότατη μάχη, κατά την οποία φονεύτηκαν έξι χιλιάδες Φωκείς και αιχμαλωτίστηκαν περί τις τρεις χιλιάδες άνδρες. Σκοτώθηκε δε εκεί και ο Ονόμαρχος.
    Κατά το 346 ο Φίλιππος αφού πέρασε τις Θερμοπύλες, έγινε χωρίς αντίσταση κύριος της Φωκίδας και συγκάλεσε το Αμφικτιονικό συνέδριο, το οποίο υπό την προεδρία του, αφού απόκλεισε τους Λακεδαιμόνιους και τους Αθηναίους, εξέδωσε τις εξής αποφάσεις: όλες οι φωκικές πόλεις (είκοσι δύο), πλην των Αβών, οι οποίες δεν έλαβαν μέρος στην ιεροσυλία, να κατασκαφτούν, οι δε κάτοικοι αυτών να μετοικήσουν σε κώμες οι οποίες δεν θα έχουν περισσότερες των πενήντα οικιών.
    Επίσης να πληρώσουν ετησίως οι Φωκείς περί τα εξήντα τάλαντα, μέχρι να αποπληρώσουν τα διαρπαγέντα από το ιερό. Οι φυγάδες Φωκείς να θεωρηθούν απανταχού της Ελλάδος εναγείς. Να έχει ο Φίλιππος και οι διάδοχοί του, στο εξής, τις δύο ψήφους των Φωκέων και να προΐσταται στους Πυθικούς αγώνες από κοινού με τους Θεσσαλούς και τους Βοιωτούς.


    Ο γ΄ ιερός πόλεμος (339-333).


    Κατά τον εναντίον των Φωκέων ιερό πόλεμο (355-346) οι Αμφισσείς είχαν ταχθεί εναντίον των Φωκέων και γι’ αυτό έτυχαν μερικών ωφελημάτων, τα οποία τους κατέστησαν θρασείς και αλαζόνες. Την αλαζονεία τους αυτή και μίσος τους κατά των Φωκέων, φίλων των Αθηναίων, εκμεταλλευόμενοι οι Θηβαίοι, οι οποίοι επεδίωκαν την υποδούλωση της Φωκίδας, κατά το έτος 339 υποκίνησαν τους Αμφισσείς να εξεγείρουν το Αμφικτιονικό συνέδριο εναντίον των Αθηναίων, οι οποίοι Αθηναίοι ασεβούντες προς τα ήθη των Ελλήνων είχαν αφιερώσει τότε στο ιερό των Δελφών ενεπίγραφες ασπίδες, στις οποίες μνημονεύονταν η μάχη που έγινε στις Πλαταιές και η, σ’ αυτή τη μάχη, κοινή ήττα των Περσών και των Θηβαίων. Έγραψαν λοιπόν εκεί οι Αθηναίοι τα εξής: «Αθηναίοι από Μήδων και Θηβαίων, ότε ταναντία τοις Έλλησιν εμάχοντο».
    Στο εν λόγω λοιπόν συνέδριο οι Αμφισσείς πρότειναν την επιβολή προστίμου πενήντα ταλάντων στους Αθηναίους και την αποπομπή τους από το ιερό ως εναγείς (Αισχ. Κατά Κτησιφώντος 116 κ. εξ.). Την κατηγορία αυτή αντέκρουσε με πειστικότητα ο Αισχύνης επιρρίπτοντας το άγος στους Αμφισσείς οι οποίοι είχαν ανεγείρει κεραμεία στην χώρα της αρχαίας Κίρρας, για την οποία κατά τον α΄ ιερό πόλεμο είχε επιβληθεί απαγόρευση κάθε χρήσης για βέβηλους σκοπούς. Επίσης οι Αμφισσείς είχαν τειχίσει το ιερό λιμάνι το «εξάγιστο» και «επάρατο» και εισέπρατταν τέλη από αυτό.
    Ο Αισχύνης μάλιστα, με μια βίαιη κίνηση του χεριού, αφού έδειξε από το βραχώδες οροπέδιο, στο οποίο συνεδρίαζαν υπαιθρίως οι αμφικτίονες, τον καπνό των κεραμείων παρέσυρε το συνέδριο σε εκστρατεία κατά των κεραμείων ώστε την επόμενο πρωί οι ηλικιωμένοι άνδρες των Δελφών, μ’ επί κεφαλής τους αμφικτίονες, να πυρπολήσουν τα κεραμεία και να επιχώσουν το λιμάνι.
    Οι Αμφισσείς αγανάκτησαν από την πράξη αυτή των αμφικτιόνων και αφού έστησαν ενέδρα φόνευσαν πολλούς από του Δελφείς κατά την επιστροφή τους. Το νέο αυτό άγος προκάλεσε τη σύγκληση εκτάκτου συνεδρίου των αμφικτιόνων στις Θερμοπύλες. Στο συνέδριο εκείνο οι Αθηναίοι δεν απέστειλαν πυλαγόρες, επειδή πείστηκαν από τον Δημοσθένη, ο οποίος κατέδειξε ότι με τα σχέδια του Αισχύνη επιδιώκονταν η κατάβαση των Μακεδόνων.
    Το συνέδριο δεν ματαιώθηκε, αν και απείχαν απ’ αυτό και οι Θηβαίοι. Επειδή όμως ο Φίλιππος ήταν απασχολημένος με πόλεμο κατά των Σκυθών και Τριβαλλών, οι φιλιππίζοντες αμφικτίονες ανέθεσαν την διεξαγωγή του κηρυχθέντος ιερού πολέμου κατά των Αμφισσέων στον πρόεδρο των αμφικτιόνων Κόττυφο τον Φαρσάλιο.
    Οι Αμφισσείς αφού κατάλαβαν τότε ότι διατρέχουν τον κίνδυνο να δουν την χώρα τους καθιερούμενη στον Απόλλωνα υποσχέθηκαν να πληρώσουν πρόστιμο για τις εναγείς πράξεις τους. Δεν τήρησαν όμως την υπόσχεσή τους κι έτσι έδωσαν αφορμή στους αμφικτίονες να αναθέσουν την διεξαγωγή του ιερού πολέμου αντί του Κοττύφου στον Φίλιππο, ο οποίος εν τω μεταξύ από τους εξ βορρά εχθρούς του και ήταν έτοιμος να πραγματοποιήσει τα φιλόδοξα σχέδιά του, να γίνει ηγεμόνας της Ελλάδος.
    Την άνοιξη του 338 επήλθε ο Φίλιππος κατά της Άμφισσας και δια ψευδών διαδόσεων, διαφόρων στρατηγημάτων, και δόλου, πέτυχε να περάσει τα στενά της Δωρίδος και να νικήσει τους Αμφισσείς και τους συμμάχους τους παρά την πόλη Άμφισσα. Η πόλη τότε και η γύρω απ’ αυτήν χώρα καταστράφηκε. Ο Φίλιππος στράφηκε προς ανατολάς και μετά την ματαίωση των περί ειρήνης διαπραγματεύσεων, κατέληξε στην πεδιάδα της Χαιρώνειας όπου έγινε η γνωστή μάχη το 338, της οποίας αποτέλεσμα ήταν η ηγεμονία του Φιλίππου επί της Ελλάδος.

    Αυτά έγραψε για τους ιερούς πολέμους ο Γ. Δ. Καψάλης στην «ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ».

    Για την αντιγραφή:Βασδέκης Ν. Σταύρος
Για την ανάρτηση σχολίων πρέπει να είστε εγγεγραμμένο μέλος του Ιστοχώρου.
Τα ήδη εγγεγραμμένα μέλη κάντε απλά την Είσοδο σας στον Ιστοχώρο.
Για την σωστή αναγραφή του πλήρους ονόματος σας επεξεργαστείτε το Προφίλ Χρήστη.
Τα σχόλια θα εξετάζονται από τον διαχειριστή πριν την δημοσίευση τους ως προς την τήρηση των Όρων Λειτουργίας του Ιστοχώρου.
comments
 

Newsletters

Κατάλογοι Ενημέρωσης με email (Newsletters):
Τα στοιχεία που δίνετε είναι για αποκλειστική χρήση του schizas.com και δεν δίνονται σε κανέναν άλλο φορέα ή πρόσωπο.

Στην ίδια Κατηγορία

Ελλάς

Συνδεθείτε Εύκολα!

Συνδεθείτε εύκολα με τα Κοινωνικά σας Δίκτυα:

Powered by OneAll Social Login

Ενισχύστε την Πύλη Ιάσωνος

Στηρίξτε τον Ιστοχώρο και Τηλεόραση schizas.com. Η δική σας ενίσχυση είναι απαραίτητη.

Δωρίστε:
Νόμισμα
 EUR
Ποσό